Elektronik dünyasında yolculuğumuza direnç ve kondansatörden sonra, devrelerin güvenliğini sağlayan ve akımın yönünü belirleyen çok kritik bir yarı iletken elemanla devam ediyoruz: Diyot.
Direnç akımı kısıtladı, kondansatör enerjiyi depoladı; diyot ise elektrik akımına tek yönlü bir yol sunacak. Eğer devrelerinizde elektriğin ters yönde akıp hassas bileşenlere zarar vermesini istemiyorsanız, diyotların çalışma mantığını çok iyi bilmeniz gerekir.
Gelin, yenidir.com takipçileri için diyotların dünyasını, nerede ve nasıl kullanıldıklarını pratik örneklerle inceleyelim.
Teknik tanımıyla diyot; elektrik akımının yalnızca tek bir yönde geçmesine izin veren, diğer yöndeki akımı ise neredeyse tamamen engelleyen yarı iletken bir devre elemanıdır.
Meseleyi gözünüzde canlandırmak için yine günlük hayattan harika bir benzetme kullanalım: Diyotları, tesisat sistemlerindeki "çekvalf" (tek yönlü vana) veya metrolardaki tek yönlü turnikelerle birebir eşleştirebiliriz. Turnikeden sadece tek bir yöne doğru geçebilirsiniz, tersinden girmeye çalıştığınızda turnike kilitlenir ve sizi engeller. İşte diyot da elektrik akımına tam olarak bunu yapar.
Diyot iki uçlu (bacaklı) bir elemandır ve yönü çok önemlidir. Yanlış bağlanırsa devreden akım geçmesini engeller.
Diyotlar çok basit görünseler de modern elektroniğin temelini oluştururlar. En yaygın kullanım alanları şunlardır:
Devre şemalarında diyot, akış yönünü gösteren bir ok işareti ve önündeki düz bir çizgiden oluşur:
|>|
Buradaki ok işareti akımın geçebileceği yönü (Anot'tan Katot'a), okun ucundaki dik çizgi ise ters yönden gelen akıma karşı örülen "duvarı" (Katot ucunu) sembolize eder.
Projelerinizde ihtiyacınıza göre farklı diyot türleri seçmeniz gerekir:
Elektronikçilerin kutusunda kesinlikle bulunan klasik diyottur. Siyah gövdesi ve gri şeridi vardır. Güç kaynaklarında ve ters kutup korumalarında güvenle kullanılır.
Bu diyotlar özeldir. Normal diyotlar ters yöndeki akımı tamamen engellerken, Zener diyotlar ters bağlandıklarında üzerlerine gelen voltaj belirli bir sınırı (Zener Voltajı) aşarsa akımı bilerek geçirirler. Bu özellikleri sayesinde devrelerde voltajı sabitlemek (regüle etmek) için kullanılırlar.
Standart diyotlar akımı geçirirken üzerlerinde yaklaşık 0.7 Voltluk bir gerilim düşümüne (kayba) neden olurlar. Schottky diyotlar ise hem çok daha hızlı açılıp kapanırlar hem de gerilim düşümleri çok düşüktür (yaklaşık 0.2V - 0.3V). Yüksek frekanslı anahtarlama devrelerinde ve verimliliğin önemli olduğu pil sistemlerinde tercih edilirler.
Üzerinden akım geçtiğinde foton üreterek ışık yayan diyotlardır. Standart diyotlar gibi çalışırlar ancak üzerlerindeki gerilim düşümü renklerine göre (1.8V - 3.3V arası) değişiklik gösterir.
Diyot seçimi yaparken devrenizin çekeceği maksimum akımı (Amper) ve maruz kalacağı maksimum voltajı göz önünde bulundurmalısınız. Örneğin 1N4007 diyotu en fazla 1 Amper akıma dayanabilir. Eğer devrenizdeki motor 3 Amper çekiyorsa, bu diyot aşırı ısınarak yanacaktır.
Bu yazımızla birlikte elektronikteki temel pasif ve yarı iletken elemanların (Direnç, Kondansatör, Diyot) mantığını oturtmuş olduk. Bir sonraki içeriğimizde, elektronik dünyasının gerçek devrimini yapan ve dijital elektroniğin kalbi olan Transistörleri ele alacağız. Atölyenizdeki diyot uygulamalarında yaşadığınız deneyimleri yorumlarda bizimle paylaşın!
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu siz yapın!
